Na današnji dan poginuo Džemal Bijedić, Titov saborac i bivši premijer SFRJ! Njegova smrt i danas je velika misterija

Džemal Bijedić tragično je stradao 18. januara 1977. godine kada se avion kojim je putovao iz Beograda prema Sarajevu srušio na planini Inač kod Kreševa. U nesreći su život izgubili i njegova supruga Razija, kao i članovi posade i saradnici koji su se nalazili u avionu.

Tog jutra Bijedić je prisustvovao ispraćaju Josipa Broza Tita na vojni aerodrom u Batajnici, nakon čega se uputio u Sarajevo gdje je trebao prisustvovati sjednici Centralnog komiteta Saveza komunista Bosne i Hercegovine. Avion, međutim, nikada nije stigao na odredište.

Iako je zvanična istraga nesreću okarakterisala kao tragičan splet okolnosti, smrt Džemala Bijedića ni nakon decenija nije prestala da budi sumnje i pitanja. Brojne nejasnoće, kontradiktorni podaci i različite teorije doprinijeli su tome da ovaj događaj i danas ostane jedna od najvećih misterija političke istorije bivše Jugoslavije.

Džemal Bijedić ostao je upamćen kao snažan i uticajan državnik, čovjek koji je imao značajnu ulogu u političkom životu zemlje i čiji je prerani odlazak ostavio dubok trag. Njegova smrt označila je kraj jedne važne političke ere, ali i početak dugotrajnog traganja za punom istinom o tragediji koja je potresla cijelu zemlju.

Istraga

U nesreći na planini Inač, koja se nalazi iznad Kreševa, živote su izgubili Džemal Bijedić i njegova supruga Razija, oba pilota, Murat Hanić i Stevan Leka, podsekretar Bijedićevog kabineta dr. Smajo Hrle, lični Bijedićev pratilac Zijad Alikalfić, zatim aviomehaničar Ilija Jevđenović i Anđelka Muzička, domaćica u rezidenciji predsjednika Saveznog izvršnog vijeća.

Vijest o smrti Džemala Bijedića, koji je tada bio predsjednik Savezne vlade, izazvala je nevjericu i šok među građanima, pa je u cilju utvrđivanja uzroka nesreće provedena i detaljna istraga. Istraga, koja je završena izvještajem 25. marta 1977. godine, obuhvatila je tehničke aspekte, stanje i ispravnost aviona, uvjete pod kojima se let odvijao, kvalifikacije članova posade kojima je let bio povjeren i magnetofonski snimak razgovora između posade i kontrole letenja.

Istraga je, međutim, otkrila i izvijesna neslaganja Izvještaja Grupe za kontrolu letenja i konačnog Komisijskog izvještaja, što se, prije svega, očitovalo u nepodudaranju vremena kada je zabilježeno posljednje javljanje.

Misterija

Prvobitno, za članove posade su određeni Stevan Leka i Branko Vujičić, obojica prvi piloti, ali je Vujičića, prema odluci tadašnjeg šefa pilota Vazduhoplovne službe SIV-a, zamijenio Murat Hanić koji je, prema zaključku Komisije, ”bio pilot ispod proseka”.

Kad je riječ o avionu kojim se prevozio Bijedić, potvrđeno je da se radi o letjelici koja je proizvedena u SAD-u 1975. godine, dakle dvije godine prije nesreće, i koja je bila opremljena tada najsavremenijom navigacionom tehnikom potrebnom za letenje. Analizom magnetofonskog zapisa zaključeno je da u razgovoru posade i nadležnog kontrolora leta nije bilo ikakva govora o nedostacima avionskih uređaja.

Ono što je intrigantno jeste izračun Komsije koja je, analizom različitih faza letenja, ustanovila da je avion u greben planine Inač (visok 1366 metra) udario brzinom od 378 km/h, što je daleko veća brzina od propisane.

Pored brzine, kao glavnog uzroka nesreće, Komisija je naglasila da je tome u određenoj mjeri doprinijela i slaba koordinacija Vazduhoplovne službe SIV-a koja ovom letu nije, premda je to morala, dala adekvatan značaj i ljudstvo za izvršavanje specijalnog zadatka. Na terenu je akcijom traganja i spasavanja rukovodio kadar republičkog SUP-a BiH.

Redakcija